مقدمه موضوع سازمان وكالت در عصر ائمه عليهم السّلام ، و معرفى وكلا و باب‌هاى آنان ، از جمله مباحث اساسى و تعيين‌كننده در تحليل و شناخت ابعاد گوناگون حيات ائمه عليهم السّلام و پيروان آنها است . امامان شيعه عليهم السّلام با لحاظ نمودن مقتضيات و ضرورت‌هاى موجود ، اقدام به ايجاد تشكيلاتى نمودند كه بدان‌وسيله ، با سهولت بيش‌ترى بتوانند با شيعيان‌شان در دورترين نقاط عالم اسلامى مرتبط بوده ، و شيعيان نيز از طريق اين شبكه ارتباطى مطمئن بتوانند نيازهاى شرعى و دينى خود را مرتفع سازند . اين تشكيلات كه از نيمه دوم عصر امامت ، يعنى از عصر امام صادق عليه السّلام به بعد آغاز به كار نمود ، رفته رفته داراى نظم و گستردگى و هماهنگى بيشترى شد تا آن‌جا كه در بعضى اعصار هم‌چون عصر امامين عسكريين عليهما السّلام و سپس عصر غيبت ، به اوج گسترش و انسجام رسيد و غالب نقاط شيعه‌نشين آن زمان در عالم اسلامى را زير پوشش قرار داد . اين سازمان كه به ظاهر براى جمع‌آورى و تحويل وجوه و حقوق شرع ، نظير خمس ، زكات ، نذرها و همين‌طور هداياى شيعيان به ائمه عليهم السّلام تأسيس شده بود ، در كنار اين مهم ، به انجام ساير وظايفى كه يك وكيل و نماينده امام معصوم به عنوان وكيل امام بايد عهده‌دار باشد ، مشغول بود ؛ كه از جمله مىتوان به نقش علمى و دينى ، نقش ارشادى در معرفى امام معصوم عليه السّلام پس از رحلت امام پيشين ، تحويل نامه‌هاى حاوى سؤالات شرعى و درخواست‌هاى شيعيان از امامان عليهم السّلام به محضر آنان ، و متقابلا دريافت و تحويل پاسخ آنها به شيعيان ، و رفع اختلافات و منازعات شيعيان و امثال آنها اشاره نمود . در اين تشكيلات ، امام معصوم عليه السّلام رهبر سازمان تلقى مىشد ، و وكلاى برجسته‌اى كه مىتوان از آنها با عنوان سروكيل يا وكيل ارشد تعبير نمود ، نقش نظارت بر عملكرد وكلاى نواحى مختلف را ايفا مىكردند . گاهى مناطق شيعه‌نشين بر حسب ميزان و كيفيت تجمع شيعيان به چندين منطقه كلى تقسيم ، و هر منطقه به وكيلى خاص و برجسته سپرده مىشد كه نقش نظارتى بر كار ساير وكلا را نيز بر عهده داشت . امامان معصوم عليهم السّلام نقش